kırgızistan vize tur uçak

Kırgızistan cumhuriyeti

 

 

 

 Kırgızistan (Kırgız Cumhuriyeti)

Kırgız Para Birimi : Som (1$=41.09 – Haziran - 2005)

Yönetim Şekli : Cumhuriyet
Başkent : Bişkek (Frunze eski adı)
Ülke Nüfusu : 5.000.000 (Ağustos 2002 tahmini)
Başkent Nüfusu : 789.300 (Mayıs 2002 tahmini)
Ülkenin Yüzölçümü : 199.900 km² dir
 

Bölgeler (Oblaslar) : Çüy, Oş, Calalabad, Narın, Talas, Isık-Köl, Batken
Önemli Şehirler : Bişkek, Oş, Calalabad, Karakol, Tokmok, Karabalta, Talas, Narın, Toktogul, Balıkçı, Çolponata, Batken.
 

Komşu Devletler : Kazakistan, Özbekistan, Tacikistan, Çin Halk Cumhuriyeti.
Bağımsızlık Tarihi : 31 Ağustos 1991.
 

Nehirleri : Narın, Tan, Kurşab, Talas, Alay, Çüy, Kızılsuu.
İklim : Karasal iklim (Yaz ortalaması- 26 ºC, Kış ortalaması- – 5 ºC)
 

Doğal Kaynaklar : Kömür, Altın, Civa, Uranyum, Antimon, Kalay, Tungsten, Temel Tarım Ürünleri : Pamuk, Tütün, Kenevir, İpek, Sebze-meyve, Buğday, Şeker pancarı, Et, Süt.
Nüfus : Genel nüfusun %35’i: 0-14 yaş grubu, %58’i: 14-64 yaş grubu, %6,14’ü 65 yaş ve üstü, Etnik Yapı : %61 Kırgız, %14 Rus, %13 Özbek, %3’ Ukrayna, %2 Alman, %7 ise diğer millet ya da topluluklar (Azeri, Dungan, Uygur, Çinli, Koreler).
 

Kırgız Tarihi

Kırgızlar dünyanın en eski kavimlerinden biridir. Kırgızlara ait ilk bilgilere M.Ö. 2000 tarihli Çin kaynaklarında rastanmaktadır. Kırgızar Kuzey Sibirya ve Orta Asya’da yerleşmiş çeşitli gruplardan oluşmuştur. Kırgızlar tarih boyunca dillerini, kültürlerini, gelenek ve göreneklerini, kendi milliyetlerinin özelliklerini korumayı bilmişlerdir. Tarihlerinin en zor dönemlerinde bile bağımsız kamlayı başarabilmişlerdir.

Kırgız Halkının Orta Asya’daki aktif rolü Arap, İran, Çin ve Türk yazılı kaynaklarında belirtilmiş ve belgelenmiştir. Eski Kırgızlar Kuzey batı Moğolistan’a yerleşmişlerdir ki bu Kırgız Gölü anlamına gelen Karachas-Huurwıch gölünün adıyla belgelenmiştir. M.Ö. 4. ve 3. Yüzyıllarda Kırgızlar sürekli olarak Çin sınırına saldırılar düzeneyen ve onları Çin Seddeni yapmaya zorlayan kabileler arasında yer almışlardır.

Bugünkü Kırgızistan’ın ilk bilinen sakinleri Sakalar’dı. Çin ve İran’la ticaret yapan Sakalar, Pers hükümdarı Sirus’un işgaline kadar bağımsızlıklarını koruyabildiler. Sirus Saka boylarını Büyük İskender’in ordularına karşı kullandı. Kırgızlarla ilgili ilk yazılı belgeler M.Ö. 2000 yıllarına ait Çin vakayinamelerinde görülür. Bu belgelerde güney Sibirya’daki Yenisey nehri boylarında yaşayan Türki lehçe konuşan 40 boydan bahsedilmektedir. “Kırgız” sözcüğünün bir anlamı “kırk boy”dur. Diğer bir anlamı ise “yok edilmez”dir.

Kırgızlar 6. yüzyıldan 13. yüzyıla kadar hüküm sürecek ve ilk devletler olan Kırgız Kağanlığı’nı kurdular. Kurulan bu devletle birlikte yazılı Kırgız kültürü de şekillenmeye başlamıştır. Kırgızlar ilk yazılı eserlerini bu dönemde taşlar üzerine kazıyarak ortaya koymuşlardır. Kırgızların en büyük tarihi ve kültürel değeri olan Manas Destanı da bu dönemde ortaya çıkmıştır.

8. yüzyılın ortalarından 10. yüzyılla kadar Kırgız Kağanlığı, Kuzey Sibirya, Moğolistan, Kamgar’ın bir bölümü olan Yukarı İrtiş, Isık-Köl ve Talas bölgelerinde hüküm sürmüştür. Bu dönemde Kağanlık etrafındaki ülkelerle yaptığı ticaretle de kendini hissettirmiş ve bölgenin en güçlü devletleri arasında yer almış ve bu dönemde ilk kez Tanrı Dağları bölgesine ulaşmıştır. Bundan sonra ilerleyen zaman içerisinde Kırgız Kağanlığı sürekli toprak kaybetmeye başlamış ve 12. yüzyıla gelindiğinde elinde sadece Altay ve Saya bölgeleri kalmıştır. Bu arada Orta Asya’nın değişik bölgelerine dağılmış olan diğer Kırgız kabileleri bölge tarihinde etkin rol oynamaya devam ettiler. 18. yüzyıla kadar Yenisey Kırgızları Altın Ordu, Oriot ve Moğol Hanlarının yönetimi altında yaşadılar. Kırgızlar yavaş yavaş Tanrı Dağları Bölgesine göç etmeye başladılar. Bugünkü Kırgızlar, burada yaşayan Kırgızların torunlarıdır.

19. yüzyılda Rusya Orta Asya’nın içlerine doğru ilerlemesini sürdürüyordu. 1859-60 kışının dondurucu soğuğu Kırgızların sahip oldukları hayvanların %80’nin ölümüne sebep olmuştu. Halk, Doğu Türkistan’a göçmek isteyince, binlerce insan Tanrı dağlarının karları altında donarak ölmüştü. Sonraki 10 yıla Kırgız reisleri, geçim kaynaklarını yitirmiş ve açlıkla burun buruna gelmiş bir durumda, komşularının saldırılarından korunmak ve ekonomik zorluklardan kurtulmak için Rus egemenliğini kabulden başka çare bulamamışlardı. Kırgızlar’ın Rus denetimi altına girmesi ile birlikte Çar bölgeye yerleşen göçmen Ruslar’a en verimli Kırgız arazilerinde milyonlarca dönümün verilmesini emretti. Bu bölgeye gelen ilk Rus göçleri ile birlikte diğer Orta Asya bölgelerine de yerleşen Ruslar, Rus karşıtı duyguların alevlenmesine yol açtı.

30 Nisan 1918’de Kırgızistan, Rus Federasyonu bünyesindeki Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti’nin parçası oldu. Küçük bir Pazar kasabası olan Bişkek başkent yapıldı. Ertesi yıl başkentin adı, bölgeyi ele geçiren Rus generali Michail Frunze’nin onuruna Frunze olarak değiştirildi. 1991’de Frunze bir kez daha özgün adına döndü. Geleneksel yaşam tarzlarını bırakmak istemeyen Kırgızlar, kendi Cumhuriyetleri içinde siyasal yaşamdan uzak kalmışlardı. 1945’ten sonra Moskova, Kırgızistan Komünist Partisi’nin birinci sekreterinin Kırgız kökenli olmasına dikkat etmişse de, ikinci sekreterlik, iç güvenlikle ilgili diğer önemli mevkiler ve KGB görevleri hep Rus kökenlilerin elinde kalmıştır.

Askar Akayev, 28 Ekim 1990’da Yüksek Sovyet tarafından Cumhurbaşkanı seçildi. Böylece Orta Asya’da ilk kez Komünist olmayan biri devlet başkanı oluyordu. 12 Aralık 1990’da Kırgızistan ulusal egemenliğini ilan etmiş ve 1991 Ağustos darbe girişiminden sonra Akayev tam bağımsızlık ilan etmiştir.

Kırgızistan Coğrafyası

Kırgızistan Cumhuriyetinin 199.900 km²lik toprağının %93’ü dağlardan oluşur, en düşük yükseklik 500 metredir. En yüksek nokta 7439 metreyle Zafer Tepesi’dir. Bu dağın bulunduğu büyük Mustag silsilesi, dünyanın en geniş buzul alanlarından biridir. Ülkenin tüm buzulları eriyecek olsa, Kırgızistan 3 m. su altında kalır.

Yüksek dağlardan çıkan nehirler düzensiz ve hızlı akıntılı olduğu için ulaşıma elverişli değildir. Fakat elektrik enerjisi elde etmeye çalışılmaktadır. Üzerinde elektrik santralleri bulunan belli başlı nehirler Narın (616 km.), Tar, Kurşab, Kızılsuu, Aksuu, Aksay Kokşul, Maçun, Çüy ve Talas’tır. Bu nehirler üzerinde kurulan hidroelektrik santrallerinden elde edilen elektrik, kendi ihtiyacının dışında Kazakistan, Tacikistan ve Özbekistan’a nakedimektedir. Kırgızistan’da 3000 civarında göl bulunmaktadır ve bu göllerden biri olan Isık-Köl, dünyadaki en büyük ikinci krater gölüdür. Deniz seviyesinden 1600 m. yüksekliktedir.

Ülkenin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 2750 m’dir. Karasal bir iklimi vardır, yağışı azdır. Yaz kış, gece gündüz ısı farkı azdır. Yılın 247 günü güneşlidir. Yıllık nem miktarı yüksekliğe göre değişmektedir. 100 ile 1000 mm arasında değişen nem miktarı genelde 300-600 mm arasında seyreder. Bitki örtüsü değişkendir. Ükenin %6’sı ormanlardan oluşmaktadır. Ülke açık denizlere uzaklık açısından maalesef dezavantajlı ülkelerden birisidir. Ayrıca Tanrı dağlarının Kırgızistan’ı Doğu ve Batı istikametine boydan boya ikiye ayırması da ülkenin güneyi ile kuzeyi arasındaki iç ulaşımda güçlük çıkarmaktadır. Tanrı dağlarının iki yakası arasında karşılıklı kuş uçuşu 100 km. olan illere ulaşabilmek için bir tam gün sürecek bir yolculuk gerekmektedir. Bu durum da Kırgızistan’ın hem iç hem de dış ticaretinde sıkıntılar oluşturmaktadır. Kırgız Cumhuriyeti Orta Asya’nın kuzey doğusundadır. Kuzeyinde Kazakistan (1.051 km), batısında Özbekistan (1.099 km), güzeybatısında Tacikistan (1.099 km) ve doğu ve güzeydoğusunda Çin Halk Cumhuriyeti (858 km) ile komşudur. Kırgız sınırlarının toplam uzunluğu 3.878 km ve toplam yüzölçümü 199.900 km’dir. Batıdan doğuya azami uzunluğu 925 km ve güneyden kuzeye 453.9 km’dir.

.cCccc